Naar de inhoud

Artikelen

Een stem die klinkt als je CFO: AI-fraude en je betaal­controles

19 november 2026, Ramzy Alioui. 5 minuten lezen.

Een hand aarzelt boven een telefoon met een binnenkomend spraakbericht

In april 2026 vertelde een woordvoerder van de Fraudehelpdesk in Radar over een melding van CEO-fraude. Via spraakmemo's die van de CFO leken te komen, werd gevraagd om in totaal 2,5 miljoen euro over te maken. Dat geld werd ook afgeschreven. Toen de CFO de spraakmemo's later beluisterde, kon ze zelf geen verschil horen met haar eigen stem. Zij had het verzoek nooit gedaan.

Volgens de Fraudehelpdesk lijkt haar stem met AI te zijn nagemaakt. Een vast patroon ziet de Fraudehelpdesk nog niet, maar ze houdt er wel rekening mee dat oplichting met AI gaat toenemen.

Geen los geval

Het Britse ingenieursbureau Arup meldde in januari 2024 een fraude bij de politie in Hongkong. Een financieel medewerker van Arup in Hongkong had een mail gekregen die van het Britse kantoor leek te komen, over een geheime transactie. Hij dacht eerst aan phishing. Daarna volgde een videogesprek met mensen die eruitzagen en klonken als collega's die hij kende, onder wie de CFO. Hij zette zijn twijfel opzij, en in 15 transacties maakte hij 200 miljoen Hongkongse dollar over. Dat is ongeveer 25,6 miljoen Amerikaanse dollar.

Volgens de politie waren alle andere deelnemers aan dat gesprek deepfakes. Arup bevestigde later dat er nagemaakte stemmen en beelden waren gebruikt.

In september 2026 kwam Intesa Sanpaolo in het nieuws. Dat is de grootste bank van Italië. Oplichters deden zich via WhatsApp voor als de CEO en vroegen de voorzitter van dochteronderneming Fideuram dringend om hulp bij een transactie in het buitenland. Volgens Italiaanse media belden ze ook met een door AI nagemaakte stem van een bekende advocaat. De voorzitter keurde een reeks internationale overboekingen goed van zo'n 95 miljoen euro. Fideuram zag de onregelmatigheden snel en waarschuwde de autoriteiten en de banken waar het geld naartoe was gegaan. Zo kwam 59 miljoen euro terug.

In beide gevallen waren de systemen niet gehackt, zeggen de bedrijven zelf. De oplichters overtuigden iemand die het geld kon overmaken of goedkeuren.

Wat Europol en de FBI zien

Europol bracht op 28 april 2026 zijn jaarlijkse rapport over internetcriminaliteit uit, de IOCTA 2026. Volgens Europol versnelt generatieve AI online fraude nog verder. Criminele netwerken van buiten de EU stemmen hun verhaal er makkelijk mee af op het slachtoffer en benaderen mensen in de EU snel en op grote schaal. Europol noemt daarbij CEO-fraude en business email compromise, kortweg BEC. Die worden met AI realistischer. BEC hoort volgens Europol bij de soorten online fraude die de lidstaten het vaakst melden.

BEC richt zich volgens de FBI op bedrijven die met leveranciers werken of geregeld geld overmaken. Ook nepverzoeken via telefoon en videogesprekken vallen eronder. De cijfers van de FBI zijn Amerikaans, maar ze laten zien om hoeveel geld het gaat. In 2025 kreeg IC3, het meldpunt van de FBI, 24.768 klachten over BEC, met samen 3,05 miljard dollar schade. Over alle soorten internetcriminaliteit samen bevatten ruim 22.000 klachten informatie over AI. Daarbij ging het om 893 miljoen dollar schade.

Volgens de FBI kunnen criminelen met AI snel officieel klinkende mails schrijven die lijken op die van een CEO. Ook een nagemaakte stem kan om een overboeking vragen. Bedrijven meldden in 2025 ruim 30 miljoen dollar schade door BEC waarbij AI was gebruikt. Dat is een klein deel van die 3 miljard, en de FBI zegt er zelf bij dat niet alle BEC met AI gaat. Of AI meespeelt, merk je alleen niet altijd. Wat AI namaakt, wordt volgens de FBI steeds moeilijker te herkennen.

Cijfers voor Nederland en België staan in het Fraude Trendrapport Benelux. Die zette ik op een rij in Factuurfraude staat weer bovenaan.

Waarom je oren en ogen niet meer genoeg zijn

Veel betaalcontroles leunen op herkenning. Je kent de stem van je CFO, en je ziet je directeur in beeld. Bij Arup klopten stem en beeld, en de CFO uit de melding bij de Fraudehelpdesk hoorde zelf geen verschil met haar eigen stem. Herkenning is dus geen controle meer.

De Fraudehelpdesk somt op waaraan je CEO-fraude herkent. De zogenaamde CEO laat merken wie de baas is en vraagt om geheimhouding. Het geld moet snel weg, en het slagen ervan komt op de schouders van één medewerker te liggen. Wie de gegevens wil controleren, kan een advocatenkantoor bellen dat zelf in het complot zit. Met AI wordt precies hetzelfde verzoek geloofwaardiger.

Zet de controle daarom in het proces. Een medewerker volgt dan gewoon de afspraak, ook als de stem aan de telefoon precies klinkt als de CFO.

Wat ik zou doen

Dit zou ik regelen:

  • Bel terug op een nummer dat je al had. Krijg je een betaalverzoek via mail, WhatsApp, een spraakmemo of een videogesprek, bel de afzender dan zelf op het nummer uit je eigen contacten. Gebruik nooit een nummer uit het bericht zelf, ook niet dat van een advocatenkantoor dat de afzender noemt. Twijfel je tijdens een gesprek, hang dan op en bel terug. De FBI en Radar geven hetzelfde advies.
  • Vier ogen op elke spoedbetaling en op elke betaling buiten de normale betaalrun. Een tweede persoon keurt goed voordat het geld weggaat. Juist bij spoed, want tijdsdruk is een kenmerk van CEO-fraude.
  • Geen uitzondering omdat de CFO het zegt. Spreek met de directie af dat de procedure ook voor hen geldt, en leg dat vast. Vraagt iemand om geheimhouding, dan is dat een reden te meer om te bellen. Zo hoeft een medewerker nooit te kiezen tussen de procedure en de baas.
  • Een gewijzigd IBAN gaat alleen via een vaste procedure, net als een betaling aan een rekening die nog niet in je systeem staat. Een bericht of telefoontje alleen is nooit genoeg. Bel de leverancier op het nummer dat al in je leveranciersstam staat, en laat een tweede persoon de wijziging goedkeuren. Wat je bank daarbij controleert, lees je in Wat de IBAN-Naam Check vraagt van je leveranciersgegevens.
  • Gaat het toch mis, bel dan meteen je bank en vraag of de betaling kan worden teruggehaald. Volgens de FBI is dan haast geboden. Fideuram liet zien wat dat kan schelen.

Een snelle test voor je team: vraag in het volgende overleg wat iedereen doet als de CFO om vijf uur 's middags een spraakmemo stuurt dat er vandaag nog geld naar een nieuwe rekening moet. Het goede antwoord is terugbellen op het nummer dat je al had, en een tweede persoon laten meekijken. Hoor je iets anders, dan weet je waar je moet beginnen.

Bronnen